Pojęcia geograficzne:
- ablacja - proces zachodzący w części lodowca położonej poniżej linii wiecznego śniegu, polega na zmniejszaniu się masy lodowca na skutek topnienia i parowania
- abrazja - rodzaj erozji, polegający na ścieraniu podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez prądy rzeczne i morskie, falowanie wód, przypływy i odpływy morskie
- akrecja - 1) proces rozrastania się- powiększenia- kontynentu wskutek powstawania lub dobudowywania nowych fragmentów skorupy ziemskiej.2) planetarna. Powstawanie planet wskutek zderzeń i
- akumulacja - w geologii proces gromadzenia się osadów na skutek ich sedymentacji, a także gromadzenie się określonych składników w osadach i skałach osadowych, np. w wyniku procesów diagenezy
- akwen - określony obszar wodny oceanu, morza, rzeki, jeziora, zatoki. Równoważny pojęciu "teren" w odniesieniu do lądu
- albedo - wielkość charakteryzująca zdolność powierzchni do odbijania światła. Albedo równe jest stosunkowi ilości promieniowania odbitego od powierzchni do ilości promieniowania padającego
- altocumulus - chmura średnia kłębiasta, chmura biała lub szara, w postaci ławicy lub warstwy chmur złożonej z płatów o kształcie zaokrąglonych brył, walców itp. Składa się głównie z kropel wody
- altostratus - chmura średnia warstwowa, warstwa chmur, szara lub niebieskawa, jednolita, włóknista lub prążkowana, często pokrywająca całe niebo. Składa się z kropelek wody i kryształków lodu
- altymetr - przyrząd do mierzenia wysokości nad powierzchnią ziemi, wysokościomierz
- aluwia - piaski, żwiry, iły osadzane przez rzekę lub nanoszone przez wody powodziowe
- aluwium - geol. utwory geologiczne naniesione przez rzeki
- amfibol - Grupa minerałów skałotwórczych, krzemianówi glinokrzemianów, o strukturach zbudowanych z podwójnych łańcuchów (pasma, wstęgi), w których jednostka powtarzalna ma kształt
- amfibolit - skała metamorficzna składająca się gł. z amfibolu (hornblendy) i plagioklazu. Zwykle średnio- lub drobnoziarnisty, tekstura bezładna lub łupkowa. Barwa ciemnoszarozielona. Produkt
- amonity - wymarła grupa głowonogów, opatrzonych zwykle spiralnie zwiniętą skorupką z licznymi komorami
- amplituda - w meteorologii różnica pomiędzy najwyższą a najniższą rozpatrywaną temperaturą
- andezyt - magmowa skała wulkaniczna, nierównoziarnista, o strukturze porfirowej (porfir). Składa się gł. z plagioklazu, piroksenu, amfibolu, oliwinu i biotytu. Barwa czarna, popielata
- anekumena - nie zamieszkane obszary Ziemi. Pojęcie to zostało wprowadzone przez starożytnych Greków jako przeciwstawne ekumenie. Anekumena obejmuje morza i oceany, pustynie, wysokie góry
- anhydryt - minerał, siarczan wapnia. Krystalizuje w układzie rombowym. Bezbarwny lub barwa biała, szarawa bądź niebieskawa. Przezroczysty. Pospolity składnik żył hydrotermalnych i złóż
- antropofagia - (gr. anthropophagĂa) biol., społ. ludożerstwo, kanibalizm
- antropopresja - oddziaływanie człowieka na środowisko przyrodnicze i występujące w nim biocenozy. Obecna antropopresja ma znaczenie zdecydowanie negatywne
- antycyklon - rodzaj cyrkulacji typowej dla wyżu, w której wiatr wieje po liniach spiralnych od środka na zewnątrz, zakrzywiając się na półkuli północnej zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek
- antyklina - siodło, jedna z 2 podstawowych form fałdu, której jądro jest zbudowane ze skał starszych niż skrzydła
- antypasat - ciepły, stały wiatr o kierunku zachodnim, wiejacy w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 m, transportujący gorące powietrze od równika w kierunku zwrotników, gdzie na skutek
- antypody - przeciwległe obszary na kuli ziemskiej, położone w jednakowych szerokościach geograficznych różnych półkul i na południkach oddalonych od siebie o 180°. Antypody Polski
- apatyty - fosforany wapnia. W czystych odmianach występują niezwykle rzadko, w przyrodzie pospolite są ich kryptokrystaliczne, zanieczyszczone odmiany pochodzenia osadowego, np. frankolit
- archipelag - grupa sąsiadujących ze sobą wysp, zwykle powstałych w tym samym czasie i mających podobną budowę geologiczną. Pod względem genezy archipelagi dzieli się na: kontynentalne (
- arenit - skała osadowa, złożona z okruchów wielkości ziaren piasku
- astenosfera - warstwa w górnej części płaszcza Ziemi, o zwiększonej plastyczności podatności na deformacje. Jej górna warstwa znajduje się na głębokości 50-70 km pod oceanami i do 120 km pod
- atmosfera - powłoka gazowa otaczająca planety, księżyce lub zewnętrzne warstwy gwiazdy. W Układzie Słonecznym posiadają ją wszystkie planety. Z wyjątkiem Ziemi i Marsa jest ona
- atol - płaska wyspa koralowa w kształcie pierścienia, zamyjająca lagunę, zwykle w kilku miejscach poprzerywana kanałami łączącymi lagunę z otwartym morzem, charakterystyczna dla mórz
- aureola - kontaktowa strefa w otoczeniu intruzji magmowej, gdzie skały ościenne uległy przeobrażeniu
- azylant - człowiek, który stara się uzyskać lub uzyskał gdzieś azyl
- azymut - geograficzny kąt między kierunkiem północnym (N) a danym kierunkiem. Azymut mierzony jest za pomocą busoli (w terenie) lub kątomierza (na mapie) i liczony (zgodnie z kierunkiem
Lista pojęć i zagadnień z dziedziny geografii, geodezji.
Definicje demograficzne, geologiczne.
