Pojęcia geograficzne:

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y z

  • zachmurzenie - stopień pokrycia nieba chmurami. Zachmurzenie określa się bez użycia przyrządów (wizualnie), podając jego wielkość w skali od 0 do 8 (skala 9-stopniowa) albo od 0 do 10 (skala 11
  • zagłębie - obszar, na którym występują i są eksploatowane złoża kopalin użytecznych, np. węgla kamiennego lub brunatnego (zagłębie węglowe), ropy naftowej (zagłębie naftowe), siarki (
  • zalew - rodzaj zatoki morskiej o wąskim wylocie, powstałej wskutek przyrostu mierzei, np. Zalew Wiślany. Niekiedy nazwy tej używa się (nieprawidłowo) także do określenia sztucznych
  • zamglenie - zawiesina mikroskopijnych kropelek wody lub zwilżonych cząstek higroskopijnych, powstająca wskutek kondensacji pary wodnej w przyziemnej warstwie powietrza. Podczas zamglenia
  • zamieć - zjawisko atmosferyczne polegające na podnoszeniu z powierzchni Ziemi i przenoszeniu przez silny wiatr cząstek śniegu (zamieć śnieżna) lub pyłu i piasku (zamieć pyłowa, zamieć
  • zamróz - wietrzenie mrozowe, jeden z rodzajów wietrzenia mechanicznego
  • zapora wodna - budowla hydrotechniczna w postaci wału lub muru przegradzającego w poprzek koryto rzeki. Zapory wodne wznosi się w celu utworzenia zbiorników retencyjnych. Klasyfikuje się je wg:
  • zasilanie rzeki - alimentacja rzeki, dostarczanie do rzeki wody pochodzącej z opadów atmosferycznych, ze źródeł, z dopływów rzeki, z lodowców, z topniejącego śniegu, z wód aluwialnych. Zasilanie
  • zatoka - część oceanu, morza lub jeziora wcinająca się w ląd, odgraniczona od otwartych wód półwyspami lub wysuniętymi przylądkami, o swobodnej wymianie wód z pozostałą częścią zbiornika
  • zator lodowy - spiętrzenie się kry lodowej na rzece wskutek zatamowania jej swobodnego spływu przez jakąś przeszkodę. W Polsce zatory lodowe tworzą się zwykle w dolnych odcinkach Wisły i Bugu
  • zbiornik retencyjny - jezioro zaporowe, sztuczne jezioro, akwen utworzony przez człowieka, sztuczny obiekt wodny, powstały wskutek przegrodzenia doliny rzecznej zaporą lub przez podpiętrzenie jeziora
  • zbiorowisko roślinne - pojęcie stosowane w ekologii na określenie każdego ugrupowania roślin o charakterze naturalnym lub półnaturalnym, zajmującego określony typ siedliska, np. zbiorowisko lasu
  • zbocze - rodzaj stoku stanowiący boczne ograniczenie doliny. Zbocze rozpoczyna się na dole załomem wklęsłym, który oddziela je od dna doliny, i kończy u góry załomem wypukłym, który
  • zdrój - rodzaj uzdrowiska, w którym występują źródła mineralnych wód leczniczych wykorzystywanych do picia i kąpieli. 62 miejscowości (1990) w Polsce, mają na swoim terenie wody lecznicze
  • zerwa - rodzaj formy powierzchni Ziemi, powstałej na skutek osiadania materiału skalnego, którego efektem jest wyciskanie materiału z podłoża. Osiadanie to zachodzi wzdłuż pionowej
  • zielona rewolucja - termin określający zespół programów rozwoju rolnictwa, wprowadzonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Żywności i Rolnictwa (FAO) w latach 60. XX w., mających na celu
  • Ziemia - trzecia planeta Układu Słonecznego o masie 5,9742.1024 kg, przeciętnej średnicy równikowej 12756,28 km, średnicy biegunowej 12713,50 km (spłaszczenie 0,0033536). Kształt Ziemi
  • zima - pora roku rozpoczynająca się w momencie przesilenia zimowego (ok. 22 grudnia) i trwająca do równonocny wiosennej (ok. 21 marca). Na półkuli południowej w tym czasie jest lato. W
  • zlepieniec - konglomerat, zwięzła skała osadowa należąca do grupy skał okruchowych. Zbudowana z obtoczonych okruchów skalnych, scementowanych ponownie różnego typu spoiwem (najczęściej
  • zlewnia - obszar, z którego wody spływają do jednego miejsca (rzeki, jeziora itp.). Jeśli miejscem tym jest ujście rzeki do morza lub ujście do rzeki głównej, to taką zlewnię nazywamy
  • zlodowacenie - typowe dla obszarów polarnych i wysokogórskich zjawisko występowania trwałej pokrywy lodowej na powierzchni lądów kuli ziemskiej. Zlodowacenie uwarunkowane jest wysokością
  • zlodzenie rzek - występowanie pokrywy lodowej na wodach rzecznych. Długość trwania zlodzenia rzek zależy od: temperatury powietrza, temperatury wody i szybkości prądu rzecznego. W Polsce zlodzenie
  • złoże - naturalne nagromadzenie surowców mineralnych w skorupie ziemskiej, stwarzające warunki do ich opłacalnego wydobycia. Powstanie złoża mineralnego związane jest z różnymi procesami
  • zoogeografia - geografia zwierząt, jedna z dziedzin zoologii, nauka zajmująca się rozmieszczeniem zwierząt na kuli ziemskiej, przyczynami tego rozmieszczenia, zróżnicowaniem przestrzennym
  • zorza polarna - zjawisko świetlne (luminescencja) występujące w górnych warstwach atmosfery (w jonosferze lub egzosferze) na wysokości od 65 do 400 km (rzadko do 1200 km) nad powierzchnią Ziemi
  • zrąb tektoniczny - zrąb, horst, rodzaj uwarunkowanej geologicznie formy powierzchni Ziemi. Jest to obszar wypiętrzony ponad tereny sąsiednie, zwykle o wydłużonym kształcie, ograniczony progami o
  • zwierciadło wód podziemnych - granica między strefą aeracji i saturacji, górny zasięg próżni skalnych i glebowych wypełnionych wolną wodą. Ponad zwierciadło wód gruntowych występuje czasami strefa wód
  • zwietrzelina - materiał skalny będący produktem procesów wietrzenia skał. Z. powstała wskutek wietrzenia mechanicznego stanowi zespół okruchów skalnych różnej wielkości, ale jej skład chemiczny
  • zwrotniki - dwa równoleżniki ziemskie, położone na 23027' szerokości geograficznej północnej (zwrotnik Raka) i południowej (zwrotnik Koziorożca), nad którymi Słońce znajduje się w czasie

Lista pojęć i zagadnień z dziedziny geografii, geodezji.

Definicje demograficzne, geologiczne.