Pojęcia z fizyki:

• zachowania zasady - zasady stwierdzające, że pewne wielkości fizyczne dla układów izolowanych zachowują stałe w czasie wartości. Z. z. dotyczą: pędu, momentu pędu, energii, energii i masy, ładunku
• zaćmienie - zjawisko astronomiczne polegające na zasłonięciu części lub całej tarczy ciała niebieskiego świecącego światłem własnym przez inne ciało niebieskie (np. zaćmienie Słońca) lub
• załamania światła prawa - prawa opisujące zjawisko załamania światła na powierzchni granicznej ośrodków; pierwsze mówi, że promień padający, promień załamany i normalna do powierzchni granicznej leżą w
• załamanie i odbicie fal - zjawisko powstawania fal wtórnych: odbitej i załamanej spowodowane padaniem fali pierwotnej na powierzchnię graniczną dwóch ośrodków
• załamanie podwójne światła - zjawisko powstawania dwóch wiązek załamanych przy padaniu światła na powierzchnię ciał wykazujących anizotropię optyczną. Patrząc na przedmiot przez płytkę, która wykazuje p. z. ś
• zapłonu napięcie - najmniejsza różnica potencjałów między elektrodami, niezbędna do spowodowania wyładowania samoistnego
• zarodki - obiekty początkujące wzrost nowej fazy, np. zarodki kondensacji
• zarodki kondensacji - małe, obojętne cząstki materii lub jony, na których następuje kondensacja pary. Zob. też kondensacja
• zasięg rzutu - rzut ukośny
• zawada - wielkość charakteryzująca obwód prądu zmiennego, zawierający oporniki, cewki i kondensatory, która określa wartość amplitudy I0 prądu pobieranego z generatora zasilającego obwód
• zawiesina - substancja rozproszona w układzie dyspersyjnym, w którym substancja rozpraszająca występuje w stanie ciekłym, np. w zolach
• zawieszenie bifilarne - zawieszenie, w którym ciało wisi na dwóch niciach wychodzących z jednego punktu tego ciała pod pewnym do siebie kątem. Tak zawieszone ciało może się wahać tylko w płaszczyźnie
• zderzenia atomowe - oddziaływanie fizyczne atomów lub cząsteczek, w których nie biorą udziału jądra atomowe; w wyniku z. a. zmianie ulegają: pęd, energia kinetyczna, energia elektronów w atomie
• zderzenia nukleonów - oddziaływanie dwóch nukleonów o dowolnych pędach
• zderzenia wielkiej energii - procesy oddziaływania cząstek elementarnych między sobą, jąder atomowych między sobą i cząstek elementarnych z jądrami atomowymi; zachodzą w obszarze bardzo wysokich energii
• zderzenie - makroskopowo przez z. rozumie się zetknięcie dwóch lub więcej ciał, w wyniku którego może się zmienić ich pęd, energia kinetyczna ich ruchu, ich energia wewnętrzna, kształt i
• zderzenie całkowicie niesprężyste - zderzenie, w którym cała energia kinetyczna zderzających się ciał zostaje zamieniona na ciepło
• zderzenie centralne kul - zderzenie, w którym prędkości zderzających się kul układają się wzdłuż prostej łączącej ich środki
• zderzenie częściowo sprężyste - zderzenie, w którym część energii kinetycznej zderzających się ciał zostaje zamieniona na ciepło. Każde rzeczywiste zderzenie ciał jest z. c. s
• zderzenie doskonale sprężyste - zderzenie, w którym zostaje zachowana cała energia kinetyczna zderzających się ciał
• zderzenie niecentralne kul - zderzenie, w którym w chwili zderzenia prędkości kul nie układają się wzdłuż linii łączącej ich środki
• zdolność absorpcyjna - wielkość fizyczna określająca zdolność ciała do pochłaniania padającego na jego powierzchnię promieniowania elektromagnetycznego. Zależy od rodzaju ciała pochłaniającego i
• zdolność emisyjna - wielkość fizyczna określająca zdolność ciała do wysyłania promieniowania elektromagnetycznego. Zależy od rodzaju ciała promieniującego i długości fali promieniowania. Z.e. ciała
• zdolność odbicia - wielkość fizyczna określająca zdolność ciała do odbijania promieniowania elektromagnetycznego. Zależy od rodzaju ciała odbijającego i długości fali promieniowania
• zdolność pochłaniania - zdolność absorpcyjna
• zdolność przepuszczania - wielkość fizyczna określająca zdolność ciała do przepuszczania promieniowania elektromagnetycznego. Zależy od rodzaju ciała i długości fali promieniowania
• zdolność rozdzielcza odbiorników światła - zdolność odbiornika światła (oka, kliszy fotograficznej) do rozróżniania szczegółów wytwarzanego na nim obrazu. Określa się jako liczbę linii równoległych na jednostkę długości
• zdolność rozdzielcza przyrządów optycznych - zdolność przyrządów optycznych do wytwarzania rozróżnialnych obrazów małych elementów badanego przedmiotu. Z. r. p. o. R określa się jako odwrotność najmniejszej odległości między
• zdolność rozdzielcza przyrządów spektralnych - zdolność przyrządu spektralnego do rozróżnienia dwóch leżących bardzo blisko siebie linii spektralnych o długościach fali bliskich . Zwykle określa się ją jako stosunek do
• zdolność zbierająca - wielkość fizyczna zwykle oznaczana symbolem D, która jest liczbowo równa odwrotności ogniskowej f dowolnego układu optycznego (soczewki, układu soczewek, zwierciadła kulistego itp
• Zeeman, Pieter - fizyk holenderski, profesor uniwersytetu w Amsterdamie, członek Royal Society. Prowadził badania w dziedzinie optyki i fizyki atomowej. W 1902 otrzymał (wrazz H. Lorentzem)
• Zeemana zjawisko - efekt rozszczepiania się linii widmowych w widmach atomów i cząsteczek pod wpływem pola magnetycznego, będący rezultatem rozszczepienia poziomów energetycznych atomu lub
• zegar - przyrząd do pomiaru czasu
• zegar atomowy - zegar, którego zasadniczym elementem jest atomowe źródło promieniowania elektromagnetycznego, stanowiącego wzorzec miary czasu. Wzorcem miary czasu jest okres promieniowania
• zegar kwarcowy - zegar, którego zasadniczym elementem jest kryształ kwarcowy o dokładnie określonej wartości okresu drgań własnych
• zegar molekularny - zegar, którego zasadniczym elementem jest molekularne źródło promieniowania elektromagnetycznego o dokładnie znanym okresie promieniowania
• Zernike, Frits - fizyk holenderski, profesor uniwersytetu w Groningen, członek Królewskiej Holenderskiej Akademii Nauk i Royal Society. W 1953 otrzymał Nagrodę Nobla za opracowanie metody
• Ziemia - trzecia planeta Układu Słonecznego. Kształtem jest zbliżona do elipsoidy obrotowej o promieniach: równikowym wynoszącym 6378,160 km i biegunowym - 6356,775 km. Masa Z. równa się 5
• ziemskie pole magnetyczne - pole magnetyczne, którego źródłem jest Ziemia. Magnetyczny biegun południowy Ziemi leży w pobliżu jej geograficznego bieguna północnego (ok. 74 szerokości północnej i 100 długości
• zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia - całkowite wewnętrzne odbicie światła
• zjawisko fotoelektryczne - proces polegający na oddziaływaniu kwantów promieniowania elektromagnetycznego (w szczególności światła) z elektronami znajdującymi się w metalu lub półprzewodniku. W wyniku tego
• złącze p-n - złącze półprzewodnikowe
• złącze półprzewodnikowe - złącze prostujące na styku dwóch półprzewodników o różnym typie przewodnictwa
• złącze prostujące - powierzchnia graniczna styku i warstwa przypowierzchniowa między dwoma stykającymi się materiałami, w obszarze której istnieje bariera potencjału tworząca warstwę zaporową
• złącze tunelowe - złącze utworzone przez dwie powierzchnie graniczne w układzie metal-izolator-metal albo półprzewodnik- izolator-półprzewodnik, w którym bariera potencjału umożliwia zachodzenie
• złota zasada mechaniki - zasada zachowania energii mechanicznej sformułowana w odniesieniu do maszyn prostych, która mówi, że zmniejszenie siły wynikające z zastosowania maszyny prostej musi być
• złoto - pierwiastek chemiczny z pierwszej grupy pobocznej układu okresowego pierwiastków (miedziowce); liczba atomowa 79, masa atomowa 196,967; ma jeden izotop trwały i 31 znanych
• złudzenie optyczne - niezgodne z rzeczywistością wrażenia wzrokowe, na podstawie których błędnie ocenia się kształt czy wymiar przedmiotu; z.o. wynikają stąd, że oko ludzkie jest niezdolne do
• zmęczenie materiału - zmiana własności strukturalnych materiału w wyniku wielokrotnie powtarzającego się odkształcenia, która rzutuje na drastyczną zmianę jego wytrzymałości mechanicznej
• zol - układ dyspersyjny utworzony przez rozproszone w cieczy cząstki ciała stałego
• zorza polarna - świecenie górnych warstw atmosfery ziemskiej w okolicach biegunów magnetycznych Ziemi, które obserwuje się na obszarach Arktyki i Antarktydy. Z.p. jest rezultatem oddziaływania z
• zredukowana długość wahadła - wahadło rewersyjne
• zwarcie elektryczne - bezpośrednie elektryczne złączenie się dwóch punktów obwodu elektrycznego o różnych potencjałach lub ich połączenie za pomocą bardzo dobrego przewodnika
• zwierciadła optyczne - ciała o bardzo gładkiej powierzchni, które odbijają światło. Powierzchnie odbijające z.o. wykonuje się w postaci cienkich warstw metalicznych osadzonych na odpowiednim podłożu i
• zwierciadło elektronowe - pole elektryczne tak uformowane, aby padająca na obszar pola wiązka elektronów zmieniła kierunek ruchu w sposób podobny, jak zmienia kierunek ruchu promień świetlny padając na
• zwierciadło magnetyczne - specjalnie ukształtowane pole magnetyczne, które zmienia kierunek składowej prędkości elektronu równoległej do linii sił pola. Przykładem może być pole o symetrii osiowej
• zwilżanie - oddziaływanie cieczy z powierzchnią ciała stałego; miarą z. jest kąt zwilżania ; jest to kąt utworzony pomiędzy styczną do powierzchni kropli cieczy w punkcie zetknięcia tej

Spis pojęć z przedmiotu fizyka.

Eksperymenty fizyczne.